|
|
I- CƯ SỞ
1/ Cư sở là ǵ?
Cư sở được thủ đắc do việc cư ngụ trong lănh thổ của một giáo xứ, hay ít là
trong lănh thổ của một giáo phận, kèm theo ư định ở lại đó vĩnh viễn nếu
không có ǵ ngăn trở, hoặc việc cư ngụ đă kéo dài trên năm năm tṛn (GL 102
*1)
Cư sở hay bán
cư sở trong lănh thổ của một
giáo xứ đượ gọi là ”thuộc
giáo xứ”; trong lănh thổ một giáo phận, tuy không ở trong một giáo xứ,
được gọi là “thuộc
giáo phận”. 102 *3)
2/
Trường hợp nào được gọi là bán cư sở?
Bán cư sở (GL 102 *2)
được thủ đắc do việc cư ngụ trong lănh thổ của một giáo xứ, hay ít là trong
lănh thổ của một giáo phận, kèm theo ư định ở lại đó ba tháng nếu không có
ǵ ngăn trở, hoặc việc trú ngụ đă thực sự kéo dài trong ba tháng.
“Đă cư
ngụ trong một tháng” (GL
1115): Phải là sự cư ngụ thể lư, liên tục trong ṿng một tháng, nếu bị gián
đoạn nhiều ngày, dù có ư định trở lại, vẫn phải tính thời gian lại từ đầu.
Việc cư ngụ phải diễn ra ngay trước khi tiến hành thủ tục hôn phối.
3/ Như vậy một người có thể có hai hay nhiều cư sở không?
Nếu đă chuyển đến một giáo phận khác để làm việc, mua nhà và nhập cư tại đây
th́ đương nhiên thuộc về địa hạt giáo xứ định cư mới (do ư định ở lại đó
vĩnh viễn nếu không có ǵ ngăn trở)
Tuy nhiên, nếu một người đi lao động nơi khác hơn 5 năm, vẫn c̣n nhà cửa và hộ khẩu thường trú ở quê quán, th́ không mất quyền về cư sở hay bán cư sở, GL 102 và 106 không ngăn cản người này nhận hai gia cư, một nơi quê quán và một nơi đă thực sự cư ngụ trên 5 năm
4/
Trong thực tế, ai là người không có cư sở hoặc bán cư sở?
Người vô gia cư là người không có cư sở hay bán cư sở ở bất cứ nơi
nào (GL 100)
5/ Trẻ
em vô gia cư được hiểu thế nào?
Trẻ vị thành niên (dưới
18 tuổi) phải theo cư sở hay bán cư sở của cha mẹ hay người giám hộ (GL 105)
6/ Bản quyền của người di dân là ai?
Do cư sở và bán cư sở mà mỗi người có cha sở và Bản quyền riêng (GL 107 *1)
Cha sở và Bản quyền riêng của người vô gia cư là cha sở và Bản quyền tại nơi mà người ấy hiện đang trú ngụ (GL 107 *2)
Cha sở riêng của người nào chỉ có cư sở và bán cư sở thuộc giáo phận là cha sở tại nơi mà người ấy hiện đang trú ngụ (GL 107 *3)
7/ Bản quyền sở tại là ai?
Là giám mục giáo phận, tổng đại diện, đại diện giám mục (GL 134 *2)
II- BÍ TÍCH (Giáo luật các điều: 849-878)
1/ Người di dân học giáo lư ở đâu?
Anh chị em di dân và con cái của họ cần theo học các lớp giáo lư như lớp
xưng tội rước lễ lần đầu, lớp thêm sức hay các lớp dự ṭng và giáo lư hôn
nhân ngay tại giáo xứ họ đang cư trú.
2/ Thời gian học giáo lư thông thường là bao lâu?
Các dự ṭng cần được học giáo lư ít nhất là 6 tháng và trong thời gian này, các cha sứ sẽ giúp họ tham dự thánh lễ và các giờ kinh nguyện chung với cộng đoàn giáo dân.
Khi có lư do thật chính đáng, ví dụ bên nữ đang mang thai và v́ thể diện gia đ́nh, hoặc người dự ṭng không thể đi học giáo lư trong thời gian lâu dài v́ đi làm xa hay vướng bận việc học hành, cha xứ có thể thu xếp thời gian học giáo lư cách nào thuận tiện cho đương sự, nhưng không được ít hơn ba tháng và nên tăng thêm giờ học trong tuần.
Mục đích là giúp đương sự có thời gian học hỏi và tập sống đức tin theo giáo lư Công giáo.
3/ Trường hợp gia nhập đạo để kết hôn th́ như thế nào?
Cha sứ cần điều tra trước về t́nh trạng thong dong của đương sự, nhằm mục đích xem họ có bị vướng mắc ǵ về hôn nhân hoặc theo giáo luật hoặc theo dân luật, và giúp họ giải quyết các ngăn trở này nếu có thể, trước khi ban bí tích Rửa tôi và Hôn phối cho họ.
Việc điều tra t́nh trạng thong dong của người lương dân hay tân ṭng trước kết hôn luôn cần phải có bản lư lịch kư nhận của người ấy. Trong bản lư lịch, cần nêu rơ các giai đoạn sống ở dâu, làm ǵ; họ và tên cha mẹ, anh chị em và số điện thoại của họ để cha xứ có thể liên lạc hỏi thăm điều tra. Phải lưu ư có những trường hợp là người lương đă kết hôn và ly dị, nhưng họ và ngay cả bên Công giáo tưởng là không có ngăn trở, nên không nói cho cha sở biết khi đăng kư kết hôn.
4/ Khi nào th́ người dự ṭng được lănh nhận bí tích Thêm sức?
Linh mục khi Rửa tội cho dự ṭng, có quyền ban bí tích Thêm sức cho họ (GL 842 *2; 866)
5/ Gia đ́nh ṭng giáo?
Khi cả gia đ́nh ṭng giáo th́ con cái ấu nhi hay nhi đồng dưới 7 tuổi trọn của họ cũng được lănh nhận bí tích Rửa tội cùng với gia đ́nh. Nhưng các em sẽ được lănh nhận bí tích Thánh Thể sau khi học xong lớp giáo lư Xưng tội Rước lễ lần đầu và sẽ lănh nhận bí tích Thêm sức sau khi học xong lớp giáo lư Thêm sức. Các thanh thiếu niên, từ 14 tuổi trở lên, sau khi học xong Giáo lư dự ṭng cùng với gia đ́nh, có thể lănh nhận trọn vẹn 3 bí tích khai tâm: Rửa tội, Thêm sức và Thánh Thể (GL 97 *2)
6/ Trẻ sơ sinh cần được Rửa tội?
Các trẻ sơ sinh phải được Rửa tội trong ṿng những tuần lễ đầu tiên (GL 867). Sau khi sinh, cha mẹ lo liệu xin cha xứ ban phép Rửa tội cho con ḿnh; nếu trẻ lâm cơn nguy tử, phải xin Rửa tội ngay, không được tŕ hoăn.
Cha xứ hướng dẫn cho cha mẹ và người đỡ đầu, không những về nghi lễ mà c̣n cả về ư nghĩa của bí tích.
7/ Cần phải làm ǵ đối với trẻ sơ sinh trong gia đ́nh rối vợ hoặc rối chồng?
Cha xứ lo liệu ban phép Rửa tội cho trẻ sơ sinh hay ấu nhi là con cái của đôi bạn hoặc rối vợ rối chồng, hoặc chung sống ngoài phép hôn phối, hoặc là con ngoại hôn, nếu cha mẹ của em hay một trong hai người xin Rửa tội cho em bé và cha xứ thấy có hy vọng chắc chắn em sẽ được giáo dục trong đạo Công giáo. Khi hoàn toàn thiếu niềm hy vọng này, cha xứ phải hoăn việc ban bí tích Rửa tội cho em bé sau khi giải thích cho cha mẹ em biết rơ lư do (GL 868)
Hoàn cảnh sống rối hôn phối của cha mẹ không đương nhiên là “hoàn toàn thiếu niềm hy vọng”. V́ vậy, không được từ chối Rửa tội ấu nhi chỉ v́ cha mẹ sống rối hôn phối hay tội công khai.
8/ Sau khi Rửa tội cần phải làm thủ tục ǵ?
Phải ghi vào sổ Rửa tôi ngay sau khi thụ nhân được Rửa tội (GL 877 *1)
9/ Trẻ em sinh ra bởi cha mẹ không có hôn phối th́ sao?
Trường hợp con hoang hay con phạm thánh, phải ghi tên mẹ, nếu mẫu tính được biết cách công khai hoặc nếu chính người mẹ yêu cầu bằng văn bản hay trước mặt hai người chứng; cũng phải ghi tên người cha nếu phụ tính được chứng ḿnh qua một tài liệu chính thức hay qua lời tuyên bố của đương sự trước mặt cha xứ và hai nhân chứng; nếu không, chỉ phải ghi tên người được Rửa tội mà thôi, không ghi tên cha hoặc mẹ (GL 877 *2). Nếu là con nuôi, phải ghi tên cha mẹ nuôi, ít là khi điều đó được thể hiện trong sổ hộ tịch địa phương, và ghi tên cha mẹ ruột (GL 877 *3)
10/ Hiệu quả của bí tích Thêm sức? (Giáo luật các điều 879-896)
Bí tích Thêm sức in ấn tín trong linh hồn các thụ nhân và phù trợ họ tiếp tục sống đức tin và đức ái dưới ơn sủng của Chúa Thánh Thần và liên kết họ chặt chẽ hơn với Giáo Hội hiệp thông và tham gia sứ vụ loan báo Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô bẳng lời nói và chứng tá đời sống (GL 879)
11/ Những ai cần lănh nhận bí tích Thêm sức?
Các thiếu nhi đă đến tuổi khôn(GL 97;889 *2), đă xưng tội rước lễ lần đầu, và sau thời gian học hỏi và chuẩn bị đầy đủ về giáo lư Thêm sức, có thể lănh nhận bí tích Thêm sức.
Các tín hữu buộc phải lănh nhận bí tích Thêm sức vào thời gian thích hợp với
sự chuẩn bị cần thiết.
Thông thường, linh mục được quyền ban bí tích Thêm sức khi được ủy quyền, hay khi ban các bí tích Khai tâm Kitô giáo (GL 883 *2)
Ghi sổ Thêm sức nơi cử hành bí tích và báo tin cho cha xứ nơi đương sự được Rửa tội (GL 876; 894-896; 535 *2)
III- CHUẨN BỊ HÔN NHÂN
1/ Thời gian chuẩn bị trước hôn nhân?
Khi chuẩn bị kết hôn, trước ít là 6 tháng, hai bên nam và nữ phải
đến gặp cha xứ để t́m hiểu thủ tục, xin học giáo lư hôn nhân và chuẩn bị hồ
sơ hôn phối cần thiết.
2/ Nơi
cử hành lễ cưới?
Hôn nhân thường được cử hành tại giáo xứ mà một trong hai người dự
hôn có gia cư hoặc bán gia cư hay đă cư ngụ một tháng. Nếu không có gia cư,
hôn nhân phải được cử hành tại giáo xứ mà họ đang cư ngụ (GL 1115), sau khi
xin phép Bản quyền sở tại, trừ trường hợp cần thiết (GL 1071 *1,1)
Hôn nhân có thể được cử hành nơi khác khi có phép của Đấng Bản quyền hay của cha xứ của đôi dự hôn (GL 1115)
Chiếu theo điều 1115 nói trên, tùy theo yêu cầu chính đáng, giáo dân (bất kể là tân ṭng, không Công giáo hay lương dân) có thể xin cử hành hôn lễ hoặc tại giáo xứ bên nam, hoặc bên nữ, hoặc nơi nào họ chọn lựa, và xin các cha xứ giúp đỡ họ.
3/ Trách nhiệm lập hồ sơ hôn phối?
“Trách nhiệm pháp lư” lập hồ sơ hôn phối, trước tiên, thuộc cha sở cử hành hôn phối tại địa sở của ḿnh. Cụ thể được kể:
Nếu cha xứ bên nam nhận cử hành hôn lễ trong địa sở của ḿnh th́ cha có
trách nhiệm lập hồ sơ.
Nếu cha xứ bên nữ nhận cử hành hôn lễ trong địa sở của ḿnh th́ cha có trách
nhiệm lập hồ sơ.
Nếu cha xứ nơi một bên tạm trú hay đă cư ngụ được một tháng hay chưa đủ một tháng mà có giấy phép của cha xứ hay của Đấng Bản quyền riêng của một trrong hai bên, cha xứ nầy có trách nhiệm lập hồ sơ.
Được xét là có “trách nhiệm pháp lư” lập hồ sơ (điều tra, rao báo… ), v́ theo giáo luật, trước khi chứng hôn, cha phải biết rơ là không có ǵ cản trở cử hành bí tích thành sự và hợp thức (GL 1066) và để cha có thể chu toàn tất cả những ǵ ấn định để chứng minh t́nh trạng thong dong (GL 1113)
C̣n xét về trách nhiệm nói chung của vị mục tử, th́ cha xứ của bên nam và bên nữ, phải có bổn phận giúp đỡ tín hữu của ḿnh, bằng việc cấp giấy giới thiệu cho cha xứ nơi cử hành hoàn thành hồ sơ, các chứng nhận cần thiết…
Trách nhiệm giúp đỡ này cũng có thể là đảm nhận việc thiết lập tất cả hồ sơ
thay cho cha xứ nơi chứng hôn để dễ dàng cho cha xứ nơi tạm trú nhận lừi
chứng hôn cho đôi bạn tại địa sở của cha (v́ cha có thể từ chối với lư do
không biết ǵ về đôi bạn). Toàn bộ hồ sơ đă thiết lập, cùng với giấy giới
thiệu được gởi đến cho cha xứ nơi cử hành.
Ví dụ 1:
Anh A Công giáo ở Thanh Hóa, chị B lương dân ở Cần Thơ. Cả hai đến TP HCM
tạm trú để làm việc, muốn kết hôn tại giáo xứ Vườn Xoài TP HCM, cha xứ Vườn
Xoài có thể chấp nhận chứng hôn cho họ trong nhà thờ Vướn Xoài và cha có
trách nhiệm phải thiết lập hồ sơ, trong đó có việc rao báo, điều tra… Ngài
cũng có thể từ chối không nhận chứng hôn v́ ngài không biết đến đoi bạn.
Ngài cũng có thể chấp nhận chứng hôn với điều kiện là đôi bạn xin được một
trong cha sở của họ chu toàn việc lập hồ sơ và gửi đến cho ngài.
Ví dụ 2: Hai anh chị ở nước ngoài (Mỹ, Anh, Pháp…) nhưng có cha mẹ hay bà
con ở VN, muốn cử hành hôn phối tại giáo xứ A của cha mẹ. Không ai trong đôi
bạn tạm trú hay đă ở trong giáo xứ A được một tháng. Cha xứ giáo xứ A có
quyền chấp nhận cử hành chứng hôn trong nhà thờ ḿnh. Ngài có trách nhiệm
phải lập hồ sơ nhưng ngài cũng có thể yêu cầu họ nhờ cha xứ của bên nam hay
bên nữ ở nước ngoài làm đầy đủ hồ sơ và giấy giới thiệu gởi đến cho ngài.
Nhờ qua hồ sơ có được, cha xứ A chắc chắn được t́nh trạng thong dong của đôi
bạn và tự ngài chứng hôn hay ủy quyền cho một linh mục hay phó tế chứng hôn
trong địa hạt của ngài.
Trong các ví dụ nói trên, cha xứ có thẩm quyền chứng hôn trong địa sở của
ḿnh, nên ngài có thể chứng hôn hay ủy quyền cho người khác chứng hôn trong
địa sở của ḿnh. Không được hiểu lầm là cha xứ của bên nam hay bên nữ đó, ủy
quyền chứng hôn cho cha xứ nơi cử hành.
Với quy định “đă cư ngụ một tháng”, luật vẫn tôn trọng thời gian “ba tuần”
để điều tra và rao hôn phối. Và linh mục chính xứ, nếu xét thấy không có ǵ
trở ngại, có thể cho phép đôi dự hôn sắp xếp trước ngày giờ lễ cưới và tiệc
cưới.
4/ Khi
chuẩn bị kết hôn, hồ sơ hôn phối gồm những ǵ?
1- Giấy giới thiệu kết hôn.
2- Giấy chứng nhận Rửa tội và Thêm sức.
3- Tờ khai trước khi kết hôn.
4- Giấy rao hôn phối.
5- Chứng chỉ giáo lư hôn nhân.
6- Giấy chứng nhận kết hôn dân sự.
7- Giấy miễn chuẩn ngăn trở hay giấy phép kết hôn, nếu cần phải có.
4.1 Giấy giới thiệu kết hôn
Giấy này cần có những xác nhận cư sở, chưa có kết hôn trong thời gian cư ngụ tại giáo xứ và chưa thấy có cấm hôn hay ngăn trở tiêu hôn. Cha xứ có bổn phận cấp giấy giới thiệu, không được từ chối v́ lư do đương sự chưa học giáo lư hôn nhân, không đi lễ.v.v…
4.2 Giấy chứng nhận Rửa tội và Thêm sức
Chứng thư Rửa tội phải không quá sáu tháng, để tránh sự thiếu cập nhật những t́nh trạng nhân thân, ví một số t́nh trạng nhân thân thay đổi như kết hôn, được giải gỡ hôn phối, chịu chức thánh, khấn ḍng… buộc phải ghi chú vào chứng thư và sổ Rửa tội. Nếu bên Công giáo chưa được Thêm sức, nên xin giám mục ủy quyền để ban phép Thêm sức cho họ.
4.3 Tờ
khai trước khi kết hôn
Tờ khai phải bao gồm những khai báo về những vấn đề:
-Ư thức chấp nhận hôn nhân bất khả phân ly, đơn nhất, sinh sản và giáo dục con cái.
-Ư chí tự do kết hôn.
-Ngăn trở tiêu hôn hay bất hợp luật.
-Khả năng sức khỏe và tâm sinh lư để kết hôn.
-Những điều có thể nhiễu loạn đời sống hôn nhân như: bệnh đồng tính, bệnh nan y, nghiện, vô sinh, có con riêng, nợ nần lớn, đang có quan hệ nam nữ với người khác….
Tờ khai phải được thực hiên bởi riêng từng người một trước cha sở hay linh mục được ủy thác và được làm ngay từ khi đăng kư kết hôn. Không được ủy thác cho giáo dân làm tờ khai.
Ngoài tờ khai, nên yêu cầu người lương hay tân ṭng làm thêm một bản lư lịch dân sự, để biết t́nh trạng nhân thân và hoàn cảnh trong các thời gian sống của họ ở những nơi nào đó. Trong lư lịch, yêu cầu họ ghi thêm số điện thoại của cha mẹ và anh chị em, để cha chứng hôn có thể liên lạc và điều tra thêm.
4.4 Rao hôn phối
Là một phương thức nhằm khám phá ra các ngăn trở tiêu hôn và cấm hôn.
Tờ xin rao hôn phối phải được gởi đến các cha xứ của các bên, cả cha xứ của bên người lương đang cư ngụ, và thêm những cha xứ của nơi mà người kết hôn đă có cư ngụ trong một thời gian khá lâu và tại đó có hồ nghi là đương sự có kết hôn hay có sống chung ngoại hôn.
Rao ba lần, thường được rao vào ba Chúa Nhật liên tiếp. Cha xứ có quyền tha rao một lần, cha Quản hạt tha rao hai lần và Bản quyền địa phương tha rao ba lần.
Các cha đă nhận tờ rao phải gởi lại tờ rao hôn phối cùng với lời ghi chú, nếu có, về vấn đề nghiêm trọng hay hoài nghi (GL 1069)
4.5 Chứng chỉ giáo lư hôn nhân
Cha xứ nên sẵn sàng đón nhận những chứng chỉ, tuy nhiên ngài có thể khảo hạch thêm hoặc ôn lại nếu thấy cần thiết.
4.6 Giấy chứng nhận kết hôn dân sự
Giáo luật đ̣i phải xin phép Đấng Bản quyền khi chứng hôn cho những người không thể được công nhận hay không thể kết hôn theo luật dân sự (GL 1071 *1,2), v́ vaayju, giấy này buộc phải có trước khi cử hành hôn phối.
4.7 Giấy chứng nhận ngăn trở hay giấy phép kết hôn
Trường hợp có ngăn trở tiêu hôn như kết hôn khác đạo, có họ máu, có họ kết bạn, th́ cần phải xin miễn chuẩn ngăn trở nơi Đấng Bản quyền địa phương.
Nếu không có miễn chuẩn ngăn trở tiêu hôn, kết hôn vô hiệu.
Trường hợp bị luật hạn chế như thiếu giấy đăng kư kết hôn dân sự, kết hôn
hỗn hợp… th́ cần xin phép Đấng Bản quyền địa phương để được hợp luật.
IV-HÔN NHÂN
1/ Sau khi cử hành bí tích hôn phối, đôi hôn phối c̣n cần phải thực hiện
điều ǵ nữa không?
Sau khi cử hành hôn lễ, đôi hôn phối và người chứng bên nam, bên nữ sẽ kư
tên vào sổ hôn phối. Cha xứ nơi chứng hôn sẽ ghi vào sổ Hôn phối của ḿnh và
gởi chứng thư hôn phối cho các cha xứ liên hệ như cha xứ bên nam, cha xứ bên
nữ hoặc cho cả hai cha xứ trong trường hợp đôi bạn cử hành hôn lễ ở nơi
khác. Chứng thư Hôn phối cũng phải được ghi chú vào sổ Rửa tội của mỗi bên,
nên phải được gởi đến cha sở nơi Rửa tội, dù nơi này không ai trong đôi bạn
đang c̣n cư sở (GL 1122)
2/ Hôn nhân nhờ đặc ân Thánh Phaolô là ǵ?
Phải thực hiện việc thẩm vấn (interpellatio), không được bỏ qua. Giấy ly dị của hai người lương không thay thế cho việc thẩm vấn này. Trong trường hợp có khó khăn không thể thẩm vấn hay thấy nếu thẩm vấn vô ích th́ cũng phải xin phép Đấng Bản quyền địa phương miễn chuẩn việc thẩm vấn (GL 1144). Nếu không, việc kết hôn sẽ vô hiệu.
3/ Năng quyền chứng hôn?
Các linh mục ḍng, nếu không phải là cha xứ, th́ không có năng quyền chứng hôn. Để có được năng quyền, linh mục ḍng không là cha xứ cần phải có sự ủy quyền tổng quát hay riêng biệt, được ban bới Đấng Bản quyền địa phương trong phạm vi giáo phận hoặc bởi cha xứ trong phạm vi giáo xứ. linh mục ḍng phụ trách dạy giáo lư hôn nhân không đương nhiên có năng quyền chứng hôn.
Lm Giuse Vũ